Ścieżki Kopernika

Projekt „Laboratorium językowe — korpus języka młodzieży początku XXI wieku” opracowany przez konsorcjum, w skład którego wchodzi Instytut Języka Polskiego UW, Społeczne Towarzystwo Oświatowe i Fundacja Języka Polskiego, zwyciężył w 2013 r. w konkursie „Ścieżki Kopernika”, ogłoszonym przez MNiSW.
Projekt obejmuje:

  1. stworzenie laboratorium skupiającego specjalistów od korpusów językowych (językoznawców i informatyków), przygotowanie programu zajęć i warsztatów dla młodzieży i nauczycieli z odpowiednio uproszczonymi programami korzystania z korpusu w szkole;
  2. wykłady i warsztaty metodyczne dla nauczycieli pt. „Korpus języka polskiego w szkole”, mające na celu przysposobienie ich do szerszego wykorzystania korpusów w dydaktyce; stworzenie strony internetowej z materiałami i ćwiczeniami;
  3. warsztaty dla uczniów szkół gimnazjalnych i licealnych prowadzone przez twórców korpusów – językoznawców i informatyków, pokazujące budowę i możliwości korpusu, typy informacji, jakie można z niego uzyskać. Zajęcia i warsztaty te mają przygotować uczestników projektu do pracy badawczej sensu stricto, czyli opracowania „Korpusu Języka Młodzieży początku XXI wieku”.

W ramach Laboratorium językowego przewidziano też stworzenie „listy słów nieobecnych w słownikach”, czyli internetowy Słownik języka młodzieży oraz konferencję sprawozdawczą i naukową.

***

Korpus językowy to zbiór tekstów, w którym szukamy typowych użyć słów i konstrukcji oraz innych informacji o ich znaczeniu i funkcji. Bez dostępu do korpusu nie da się dziś prowadzić badań językoznawczych, pisać słowników ani podręczników języków obcych, tworzyć wyszukiwarek uwzględniających polską odmianę, translatorów komputerowych ani innych programów zaawansowanej technologii językowej.
Korpus jest niezbędny do pracy językoznawcom, ale korzystają zeń często także informatycy, historycy, bibliotekarze, badacze literatury i kultury oraz specjaliści z wielu innych dziedzin humanistycznych. Od roku 2010 dostępny jest w sieci wielki, zrównoważony gatunkowo Narodowy Korpus Języka Polskiego (nkjp.pl).
W projekcie Laboratorium języka młodzieży będziemy budować korpus języka nieopisanego dokładnie w słownikach. Na korpus złożą się teksty autentycznych rozmów młodzieży oraz jej twórczość szkolna (gazetki, strony www) i pozaszkolna (blogi). Korpus będzie przeszukiwany za pomocą programu Poliqarp obsługującego NKJP z uproszczonym interfejsem. Składnia zapytań umożliwia wyszukiwanie konkretnych form wyrazowych, słów z uwzględnieniem odmiany oraz dowolnych kategorii gramatycznych, można np. znaleźć dowolny imiesłów przymiotnikowy po czasowniku mieć w konstrukcji typowej dla stylu potocznego typu mam przeczytaną lekturę. W korpusie oznakujemy specjalnie słowa nietypowe, także te, które wyróżniają język młodzieży.
Dzięki aktualnemu materiałowi językowemu i zaawansowanej wyszukiwarce uda nam się opisać język młodzieży w trakcie jego przemian, za którymi nie nadążają słowniki.

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego